{"id":406,"date":"2023-10-10T15:53:24","date_gmt":"2023-10-10T13:53:24","guid":{"rendered":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/?page_id=406"},"modified":"2023-10-12T09:51:34","modified_gmt":"2023-10-12T07:51:34","slug":"cmentarz-mojtynski","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/cmentarz-mojtynski\/","title":{"rendered":"Cmentarz mojty\u0144ski"},"content":{"rendered":"\n

Rys historyczny<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Nazwa cmentarz wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego cimetrium.<\/em> a oznacza <miejsce spokoju>, <spoczynku>, <miejsce grzebania zmar\u0142ych>; lokum podziemne to katakumby, a w ko\u015bciele krypta. Prawo rzymskie dwunastu tablic oko\u0142o 451 r. przed Chrystusem nakazywa\u0142o zak\u0142adanie cmentarzy poza obr\u0119bem miasta, uznawano je za miejsca \u015bwi\u0119te i nietykalne. Chrze\u015bcijanie przyjmowali zwyczaje \u015brodowisk, w kt\u00f3rych \u017cyli, tak\u017ce grzebanie zmar\u0142ych, jeszcze w II wieku grzebali swych zmar\u0142ych na cmentarzach obok pogan, we wsp\u00f3lnych grobowcach rodzinnych. Cmentarze chrze\u015bcija\u0144skie powstawa\u0142y obok dzia\u0142ek poga\u0144skich, kt\u00f3rych w\u0142a\u015bciciele przekazywali je wyzwole\u0144com, nale\u017c\u0105cym w znacznej mierze do gmin chrze\u015bcija\u0144skich. I tak uzyskiwano prawo w\u0142asno\u015bci w obr\u0119bie cmentarza ju\u017c w pocz\u0105tkach III w. Cmentarze obs\u0142ugiwali kap\u0142ani, kt\u00f3rych obecno\u015b\u0107 i modlitwa wystarcza\u0142a, by gr\u00f3b uwa\u017cano za konsekrowany1<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

O wygl\u0105dzie cmentarzy decydowa\u0142y przede wszystkim kszta\u0142t i forma grob\u00f3w oraz budowane nad nimi mauzolea i bazyliki, zwane cmentarnymi. Zak\u0142adania cmentarzy w miastach cz\u0119sto zakazywali cesarze bizantyjscy, na Wschodzie zni\u00f3s\u0142 go dopiero cesarz Leon VI Filozof (zm. 912 r.), a na Zachodzie synod w Bardzie w 536 r., kt\u00f3ry pozwala\u0142 chowa\u0107 zmar\u0142ych obok mur\u00f3w ko\u015bcielnych, na zewn\u0105trz i wewn\u0105trz miasta. W ten spos\u00f3b zacz\u0119\u0142y powstawa\u0107 cmentarze przyko\u015bcielne. Od IX w. przyj\u0105\u0142 si\u0119 zwyczaj grzebania zmar\u0142ych w ko\u015bcio\u0142ach, najpierw cesarzy i biskup\u00f3w, a z czasem tak\u017ce innych bardziej zas\u0142u\u017conych dostojnik\u00f3w ko\u015bcielnych i \u015bwieckich, na zewn\u0105trz za\u015b chowano wszystkich innych wiernych. Tote\u017c z czasem groby okala\u0142y ca\u0142\u0105 budowl\u0119 ko\u015bcieln\u0105, dlatego dziedziniec ko\u015bcio\u0142a cz\u0119sto nazywano cmentarzem.<\/p>\n\n\n\n

Nekropolie mazurskie<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na Mazurach pierwsze cmentarze zak\u0142adano przy ko\u015bcio\u0142ach. Bardziej zacnych mieszka\u0144c\u00f3w i zas\u0142u\u017conych chowano w ko\u015bciele, a w p\u00f3\u017aniejszych wiekach (XVII w.) tak\u017ce wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a. Ale zar\u00f3wno w ko\u015bciele parafialnym, jak i na cmentarzu przyko\u015bcielnym grzebano w zasadzie tylko ludno\u015b\u0107 niemieckoj\u0119zyczn\u0105, ludno\u015b\u0107 polskoj\u0119zyczna znajdowa\u0142a miejsce poch\u00f3wku na cmentarzu polnym poza ko\u015bcio\u0142em2<\/sup><\/a><\/sup>. W zasadzie cmentarze by\u0142y tylko w tych wsiach, w kt\u00f3rych by\u0142y \u015bwi\u0105tynie. Wszyscy mieszka\u0144cy mieli obowi\u0105zek grzeba\u0107 tam swoich zmar\u0142ych. Jednak parafie mazurskie mia\u0142y inn\u0105 specyfik\u0119 ni\u017c inne rejony Prus. Przede wszystkim obszar parafii by\u0142 rozleg\u0142y, wi\u0119c wiele miejscowo\u015bci oddalonych od ko\u015bcio\u0142a parafialnego dzieli\u0142o sporo kilometr\u00f3w, nawet i 40 km. W tej sytuacji trudno si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce Mazurzy, grzebi\u0105c swoich bliskich, korzystali z innych miejsc poch\u00f3wku. Daniel Arnold w historii o Prusach wspomina w 1769 r., \u017ce zmar\u0142ych chowano wed\u0142ug dawnej tradycji. Wierni chowali swoich zmar\u0142ych na cmentarzach w swoich wioskach. Ka\u017cda miejscowo\u015b\u0107 mia\u0142a w\u0142asny cmentarz, a przy wi\u0119kszych maj\u0105tkach by\u0142y nawet ma\u0142e cmentarze rodzinne. Najcz\u0119\u015bciej cmentarze rodowe lokalizowano na niewielkich wzg\u00f3rzach niedaleko domu. <\/p>\n\n\n\n

Cmentarze wiejskie natomiast lokowano w odleg\u0142o\u015bci kilkuset metr\u00f3w od wsi. Krewni zmar\u0142ych w ten spos\u00f3b oszcz\u0119dzali sobie drogi i op\u0142at pobieranych na cmentarzach przyko\u015bcielnych. W\u0142adzom cmentarze te przeszkadza\u0142y, poniewa\u017c pozbawia\u0142y proboszcz\u00f3w wp\u0142yw\u00f3w z op\u0142at na cmentarzu ko\u015bcielnym. Tote\u017c w\u0142adze wyda\u0142y rozporz\u0105dzenie w 1749 r., \u017ce wszystkie osoby grzebane na cmentarzach wiejskich na terenie parafii maj\u0105 by\u0107 zg\u0142aszane proboszczowi i rejestrowane w ksi\u0119dze ko\u015bcielnej. Pozostawiono Mazurom ich cmentarze, jednak w 1752 r. ukaza\u0142o si\u0119 nowe rozporz\u0105dzenie, kt\u00f3re zakazywa\u0142o zak\u0142adanie nowych cmentarzy3<\/sup><\/a><\/sup>. W 1786 r. w\u0142adze zwierzchnie wyda\u0142y restrykcyjne zarz\u0105dzenie, w kt\u00f3rym zabrania\u0142y grzebania zmar\u0142ych wok\u00f3\u0142 ko\u015bcio\u0142a4<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Mojty\u0144skie cmentarzysko z czas\u00f3w rzymskich<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na terenie wsi Mojtyny na pocz\u0105tku XX w. dokonano wspania\u0142ego odkrycia. W czasie prac archeologicznych, kt\u00f3re od 19 do 29 marca 1904 r. prowadzili archeolodzy z Kr\u00f3lewca, odkryto cmentarzysko z czas\u00f3w rzymskich, z okresu staro\u017cytnego historyka Ptolemeusza (II w. po Chr.). Cmentarz znajdowa\u0142 si\u0119 kilkaset metr\u00f3w od grodziska pruskiego, na skraju lasu w kierunku jeziora Mokrego. Prace wykopaliskowe prowadzono w czasie, kiedy ziemia by\u0142a jeszcze zmarzni\u0119ta. Dzi\u0119ki czemu piaszczysta gleba nie osypywa\u0142a si\u0119 na urny. Ale, jak wspomina jeden z badaczy, prowadzone badania natkn\u0119\u0142y si\u0119 na inne przeszkody. Ot\u00f3\u017c na stanowisku archeologicznym by\u0142o mn\u00f3stwo korzeni drzew, kt\u00f3re by\u0142y powodem du\u017cych zmian na cmentarzysku: zniszczy\u0142y du\u017co urn, a zarazem utrudnia\u0142y wydobycie tych zachowanych w dobrym stanie5<\/sup><\/a><\/sup>. W trakcie prac znaleziono cenny okaz miecza jednosiecznego oraz \u017celazny dzwonek, najprawdopodobniej pochodz\u0105cy z pa\u0144stwa rzymskiego.<\/p>\n\n\n\n

Bi\u017cuteria, ozdoby stroju z cmentarzyska rzymskiego w Mojtynach.<\/p>\n\n\n\n

W kilku grobach znaleziono tak\u017ce przedmioty ze srebra, paciorki ze z\u0142ot\u0105 wk\u0142adk\u0105 i wisiorki z bursztynu. Interesuj\u0105cym znaleziskiem by\u0142a ma\u0142a sprz\u0105czka dzieci\u0119ca. Znaleziono tak\u017ce monety z br\u0105zu i srebra pochodz\u0105ce z II i III w. po Chr.6<\/sup><\/a><\/sup>. Na podstawie odkry\u0107 archeologicznych nale\u017cy s\u0105dzi\u0107, \u017ce istnia\u0142a tu osada, zamieszka\u0142a przez jedno z plemion Galind\u00f3w, kt\u00f3rzy mieli tu w\u0142asny cmentarz.<\/p>\n\n\n\n

Zapinki br\u0105zowe z cmentarzyska rzymskiego w Mojtynach.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwszej lokacji wsi (przed 1450 r.), zapewne powsta\u0142 tak\u017ce cmentarz. Do reformacji w 1525 r. s\u0142u\u017cy\u0142 on wsp\u00f3lnocie katolickiej, a od 1525 r. \u2013 wyznawcom Ko\u015bcio\u0142a ewangelickiego. Najprawdopodobniej najstarsza cz\u0119\u015b\u0107 owego cmentarza (XV \u2013XVIII w.) znajdowa\u0142a si\u0119 w miejscu p\u00f3\u017aniejszej \u017cwirowni. Dzi\u015b o tym miejscu \u015bwiadcz\u0105 tylko do\u0142y, przed ewangelickim cmentarzem w lesie, poros\u0142e sosnami. Pami\u0119ta to miejsce Gustaw Abramzik7<\/sup><\/a><\/sup>, kt\u00f3ry jako m\u0142ody ch\u0142opak widzia\u0142, jak w czasie wybierania \u017cwiru natrafiano na szkielety ludzkie. Z czasem nowe groby umieszczano w kierunku po\u0142udniowo-wschodnim, co spowodowa\u0142o powstanie na pocz\u0105tku XIX wieku nowej cz\u0119\u015bci cmentarza. W latach trzydziestych XX wieku nowy cmentarz ogrodzono siatk\u0105, a nad wej\u015bciem umieszczono napis: \u201eTu spoczywaj\u0105 w spokoju\u201d8<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

G. Abramzik opowiada, \u017ce by\u0142o to miejsce cz\u0119sto odwiedzane przez mieszka\u0144c\u00f3w Mojtyn. A le\u017c\u0105 na nim zmarli z rodzin Blocha, Sendera, Skala, Gr\u00f6niza, Lumy, Jewskiego, Willana, Loscha oraz Skala i jego krewnych wraz z dziadkiem9<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0119ga zmar\u0142ych z 1902 r.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

W zachowanej Ksi\u0119dze zmar\u0142ych10<\/sup><\/a><\/sup> z 1902 r. odnajdujemy osiem os\u00f3b pochowanych w tym czasie na cmentarzu mojty\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n

Byli to:<\/p>\n\n\n\n

Michael Podlasch, zmar\u0142 5 stycznia 1902 r. urodzi\u0142 si\u0119 w Cierzpi\u0119tach. Ojcem jego by\u0142 Johann z mama Carolina z domy Falkenau11<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Louise Gembala, urodzi\u0142a si\u0119 w Mojtynach. Zmar\u0142a 8 lutego. Ojciec rolnik Andreas, matka Louise z domu Schnittka12<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Robert Heinrich Will, urodzi\u0142 si\u0119 w Mojtynach i ca\u0142e swe \u017cycie sp\u0119dzi\u0142 w tej miejscowo\u015bci. Zmar\u0142 tak\u017ce w Mojtynach 15 lutego 1902 r. Ojcem jego by\u0142 Johann, matka Amalie z domu Pokorska. \u017by\u0142 5 miesi\u0119cy13<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Anna Totzek, \u017cona Gottlieba Totzka, c\u00f3rka Wilhelminy z domu Krakau, zmar\u0142a 11 kwietnia14<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Lousie Will, zmar\u0142a maj\u0105c 78 lat, 27 maja 1902 r., Po \u015blubie z Carolem Will przeprowadzi\u0142a si\u0119 do Mojtyn. Urodzi\u0142a si\u0119 w Prusinowie i tam te\u017c sp\u0119dzi\u0142a swoje dzieci\u0144stwo i m\u0142odzie\u0144cze lata. Rodzicami jej byli Michael Ammitch i Maria z domu Lammek15<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Otto Sender, zmar\u0142 maj\u0105c 8 miesi\u0119cy, 28 maja. Rodzicami jego byli Johann Sender i Maria z domu Bloch \u2013 pochodz\u0105ca z Mojtyn16<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Emil Sachs, zmar\u0142 po 6 tygodniach, 29 maja 1902 r. Ojcem jego by\u0142 Emil Sachs a mam\u0105 Amalie z domu Pallasch17<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Anna S\u0142aby, umar\u0142a przy porodzie 6 czerwca. Ojcem jej by\u0142 Wilhelm a mama Heinritte z domu Helnning18<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Zachowane pomniki zmar\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w na cmentarzu w Mojtynach<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lp.<\/strong><\/td>Imi\u0119 i nazwisko<\/strong><\/td>Data urodzenia<\/strong><\/td>Data \u015bmierci<\/strong><\/td>Miejsce spoczynku<\/strong><\/td><\/tr>
1.<\/td>Robert Kientopf<\/td>4 .10. 1877 r.<\/td>27 .04. 1953 r.<\/td>Mojtyny<\/td><\/tr>
2.<\/td>Micha\u0142 Pallasch<\/td>26 .01. 1857 r.<\/td>8 .03. 1914 r.<\/td>Mojtyny<\/td><\/tr>
3<\/td>Jan Will<\/td>7 .06. 1855 r.<\/td>22 .12. 1936 r.<\/td>Mojtyny<\/td><\/tr>
4<\/td>Rudolf Will<\/td>14 .02. 1891 r.<\/td>23 .04. 1940 r.<\/td>Mojtyny<\/td><\/tr>
5<\/td>Micha\u0142 Blask<\/td>16 .10. 1862 r.<\/td>29 .05. 1900 r.<\/td>Mojtyny<\/td><\/tr>
6<\/td>Maria Blask<\/td>16 .09. 1899 r.<\/td>27 .04. 1900 r.<\/td>Mojtyny<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Zachowane p\u0142yty nagrobne na cmentarzu w Mojtynach (2005 r.)<\/p>\n\n\n\n

Ostatni pogrzeb odby\u0142 si\u0119 w po\u0142owie lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX w. Obecnie cmentarz jest ju\u017c nieczynny. Gdy si\u0119 idzie obok drog\u0105, trudno si\u0119 domy\u015bli\u0107, \u017ce w tym miejscu by\u0142 kiedy\u015b cmentarz, tak jest zaro\u015bni\u0119ty drzewami i krzewami.<\/p>\n\n\n\n

W przedsionku ko\u015bcio\u0142a w Nawiadach wmurowano na \u015bcianie pami\u0105tkow\u0105 tablic\u0119 upami\u0119tniaj\u0105c\u0105 bohaterskich \u017co\u0142nierzy z czas\u00f3w I wojny \u015bwiatowej z parafii nawiadzkiej. Na \u015bcianie po obu stronach tablicy umieszczono imiona i nazwiska mieszka\u0144c\u00f3w parafii, kt\u00f3rzy zgin\u0119li w czasie dzia\u0142a\u0144 wojennych w latach 1914 \u2013 1918 na r\u00f3\u017cnych frontach. Z tej parafii w czasie dzia\u0142a\u0144 wojennych zgin\u0119\u0142o 188 \u017co\u0142nierzy. Mieszka\u0144cy Niemiec, oraz w\u0142adze pa\u0144stwowe i ko\u015bcielne przywi\u0105zywa\u0142y du\u017c\u0105 wag\u0119 do tego, by bohater\u00f3w otoczy\u0107 nale\u017cyt\u0105 pami\u0119ci\u0105 i modlitw\u0105. Poza tym przed ko\u015bcio\u0142em ustawiono pot\u0119\u017cny g\u0142az, kt\u00f3ry jest upami\u0119tnieniem ich krwawej ofiary. Zgin\u0119li te\u017c mieszka\u0144cy Mojtyn: Karl Klo\u00df (1 .02. 1915 r.), Karl Lumma (24 .03. 1916 r.), Gustaw Natzkowski (14 .04. 1917 r.), Gustaw Waschke (8 .08. 1918 r.), Hein Willan (20.09. 1918 r.) i Franz Ratkowski (28 .09. 1918 r.).<\/p>\n\n\n\n

G\u0142\u00f3wne wej\u015bcie na cmentarz w Mojtynach (2005 r.)<\/p>\n\n\n\n

Do so\u0142ectwa od ko\u0144ca XIX w. nale\u017ca\u0142a Uklanka. Ma\u0142a osada lokowana w 1564 r. Nie s\u0105 znane jednak \u017cadne przekazy o istnieniu cmentarza w XVI w. Najstarsze zachowane groby pochodz\u0105 dopiero z ko\u0144ca XIX w. Cmentarz po\u0142o\u017cony jest na wzg\u00f3rzu, nieopodal dawnego m\u0142yna, kt\u00f3ry by\u0142 w\u0142asno\u015bci\u0105 rodu Burdinskich. W latach sze\u015b\u0107dziesi\u0105tych i siedemdziesi\u0105tych XX wieku p\u0142yty nagrobne zosta\u0142y zdewastowane. Dzi\u015b mo\u017cna si\u0119 tylko domy\u015bla\u0107, \u017ce istnia\u0142 tu ma\u0142y cmentarz.<\/p>\n\n\n\n

Pogrzeby mojtynian po II wojnie \u015bwiatowej<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Zmar\u0142ych wyznawc\u00f3w Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego mieszka\u0144cy Mojtyn po II wojnie \u015bwiatowej grzebali najcz\u0119\u015bciej na cmentarzu parafialnym w Pieckach. Taki stan rzeczy trwa\u0142 do po\u0142owy lat osiemdziesi\u0105tych XX w. Od powstania cmentarza komunalnego w Nawiadach w 1983 r., wi\u0119kszo\u015b\u0107 zmar\u0142ych mieszka\u0144c\u00f3w Mojtyn grzebana jest na cmentarzu nawiadzkim19<\/sup><\/a><\/sup>. Po przekazaniu cmentarza na u\u017cytek parafii rzymskokatolickiej w Nawiadach ks. T. Ba\u0142truszewicz w og\u0142oszeniach zwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 z pro\u015bb\u0105, by od tej chwili grzebano naszych zmar\u0142ych na tym cmentarzu. \u201eW zwi\u0105zku z tym prosz\u0119 pan\u00f3w so\u0142tys\u00f3w o wyznaczenie do pracy przy cmentarzu przynajmniej 3 osoby\u201d20<\/sup><\/a><\/sup>. Z Mojtyn w pracy porz\u0105dkowej na cmentarzu nawiadzkim uczestniczy\u0142y dwie osoby21<\/sup><\/a><\/sup>, w kolejn\u0105 sobot\u0119 tak\u017ce dwie osoby22<\/sup><\/a><\/sup>. Nieliczni s\u0105 grzebani w Pieckach albo wywo\u017ceni w rodzinne strony. Chocia\u017c ju\u017c dzi\u015b praktycznie wszyscy chowani s\u0105 na cmentarzu komunalnym w Nawiadach.<\/p>\n\n\n\n

Zmarli mieszka\u0144cy Mojtyn<\/strong> po 1945 r<\/strong>23<\/sup><\/a><\/strong><\/sup>.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Lp.<\/strong><\/td>Imi\u0119 i nazwisko<\/strong><\/td>Data urodzenia<\/strong><\/td>Data \u015bmierci<\/strong><\/td>Miejsce spoczynku<\/strong><\/td><\/tr>
1.<\/td>Jan Wr\u00f3bel<\/td>26 .06. 1918 r.<\/td>31 .05. 2003 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
2.<\/td>Maria Matwiszyn<\/td>2 .07. 1904 r.<\/td>5 .07. 1990 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
3.<\/td>Stanis\u0142aw Domurad<\/td>27 .08. 1931 r.<\/td>18 .05. 2001 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
4.<\/td>Konstanty Sad\u0142owski<\/td>8 .02. 1932 r.<\/td>20 .07. 1986 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
5.<\/td>Stanis\u0142awa Parzych<\/td>24 .02. 1919 r.<\/td>16 .04. 1992 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
6.<\/td>W\u0142adys\u0142aw Parzych<\/td>27 .07. 1911 r.<\/td>22 .06. 1988 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
7.<\/td>Zacharczyk Franciszek<\/td>8 .10. 1900 r.<\/td>1 .01. 1979 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
8.<\/td>Zacharczykowa<\/td>
<\/td>
<\/td>		Piecki<\/td><\/tr>
9.<\/td>Czes\u0142aw Kami\u0144ski<\/td>3 .02. 1928 r.<\/td>29 .10. 1997 r,<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
10.<\/td>Feliksa Helena Wi\u0105cek<\/td>29 .07. 1900 r.<\/td>13 .07. 1990 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
11.<\/td>Marianna Wi\u0105cek<\/td>30 .04. 1939 r.<\/td>3 .12. 2004 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
12.<\/td>\u017byjewska<\/td>
<\/td>
<\/td>
<\/td><\/tr>
13.<\/td>Henryk Sienicki<\/td>2 .08. 1922 r.<\/td>24 .06. 1981 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
14.<\/td>Marianna Tch\u00f3rzewska<\/td>25 .12. 1901 r.<\/td>14 .04. 1989 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
15.<\/td>Stanis\u0142aw Za\u0142\u0119ski<\/td>3 .01. 1943 r.<\/td>5 .10. 1984 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
16.<\/td>Edward Skonieczny<\/td>29 .11. 1958 r.<\/td>17 .10 1984 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
17.<\/td>Stanis\u0142aw Skonieczny<\/td>5 .01. 1927 r.<\/td>15 .05. 1991<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
18.<\/td>Koiszewscy Eugeniusz<\/td>
<\/td>
<\/td>		Nawiady<\/td><\/tr>
19.<\/td>Eugeniusz Koiszewski<\/td>06 .09. 1932 r.<\/td>24 .01. 2003 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
20.<\/td>Marianna Wi\u0105cek<\/td>
<\/td>
<\/td>
<\/td><\/tr>
21.<\/td>Bronis\u0142awa Tchurzewska<\/td>30 .11. 1925 r.<\/td>9 .10. 1994 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
22.<\/td>Halina Tch\u00f3rzewska<\/td>
<\/td>
<\/td>		Piecki<\/td><\/tr>
23.<\/td>Stanis\u0142aw Tch\u00f3rzewski<\/td>
<\/td>
<\/td>
<\/td><\/tr>
24.<\/td>Marianna Ga\u0142\u0105zkowa<\/td>
<\/td>
<\/td>		Piecki<\/td><\/tr>
25.<\/td>Walenty Urbaniak<\/td>28 .01. 1883 r.<\/td>1 .01. 1967 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
26.<\/td>Boles\u0142aw Serowik<\/td>14 .12. 1901 r.<\/td>27 .07. 1969 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
27.<\/td>Franciszka Serowik<\/td>11 .03. 1911 r.<\/td>25 .02. 1999 r.<\/td>?<\/td><\/tr>
28.<\/td>Aleksander Godziuk<\/td>13 .05. 1978 r.<\/td>21 .09. 1997 r.<\/td>Mr\u0105gowo<\/td><\/tr>
29.<\/td>Marianna Zaniewska (Zaniwscy)<\/td>8 .06. 1904 r.<\/td>20 .05. 1984 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
30.<\/td>Marianna Zaniewska (Bielawni)<\/td>24 .07. 1908 r.<\/td>17 .10. 1985 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
31.<\/td>Kopcych<\/td>
<\/td>
<\/td>
<\/td><\/tr>
32.<\/td>Kopcych<\/td>
<\/td>
<\/td>
<\/td><\/tr>
33.<\/td>Andrzej Ksepka<\/td>18 .03. 1971 r.<\/td>21 .10. 1994 r.<\/td>Nawiady<\/td><\/tr>
34.<\/td>Anna \u015aliwi\u0144ska<\/td>48 lat<\/td>12 .06. 1948 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
35.<\/td>Tomasz Lewicki<\/td>25.11. 1862 r.<\/td>6.12. 1949 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
36.<\/td>Stanis\u0142aw \u017byjewski<\/td>75 lat<\/td>1 .01. 1951 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
37.<\/td>Mieczys\u0142aw Zacharczyk<\/td>31.01. 1957 r.<\/td>2 .02. 1957 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
38.<\/td>Stefania Stolarz<\/td>1898<\/td>10 .06. 1959 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
39.<\/td>Henryk Zacharczyk<\/td>11 .07. 1943 r.<\/td>11 .07. 1959 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
40.<\/td>Aleksander Majkowski<\/td>64 lata<\/td>20. 12. 1964 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
41.<\/td>Jan Koiszewski<\/td>7.04. 1890 r.<\/td>12 .09. 1965 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
42.<\/td>Micha\u0142 Wi\u0105cek<\/td>89 lat<\/td>7 .03. 1966 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
43.<\/td>Stanis\u0142aw Ga\u0142\u0105zka<\/td>22.06. 1907 r.<\/td>21 .03. 1968 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
44.<\/td>Maria Koiszewski<\/td>22 .04. 1998 r.<\/td>21 .10. 1968 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
45.<\/td>Anastazja Czy\u017cewska<\/td>2 .03. 1907 r.<\/td>6 .11. 1972 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
46.<\/td>Stanis\u0142aw Trzci\u0144ski<\/td>21 .12. 1901. r.<\/td>6.06. 1976 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
47.<\/td>Czes\u0142awa Sienicka<\/td>
<\/td>
<\/td>		Lipowina<\/td><\/tr>
48.<\/td>\u017byjewski Boles\u0142aw<\/td>
<\/td>
<\/td>
<\/td><\/tr>
49.<\/td>Bielawny Zygmunt<\/td>17.04. 1935 r.<\/td>13 .01. 2010 r.<\/td>Piecki<\/td><\/tr>
50.<\/td>Bielawna Jadwiga<\/td>18.06. 1937 r.<\/td>01. 01. 2011 r. <\/td>Piecki<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n\n\n

Zako\u0144czenie<\/strong><\/h1>\n\n\n\n

Mieszka\u0144cy Mojtyn uczestniczyli w zmianach wyznaniowych, jakie dokonywa\u0142y si\u0119 w ca\u0142ych Prusach Wschodnich, i do\u015bwiadczali ich. Przed chrystianizacj\u0105, kt\u00f3r\u0105 zapocz\u0105tkowa\u0142 zakon krzy\u017cacki, mieszka\u0144cy osady pruskiej byli wyznawcami wierze\u0144 poga\u0144skich. Z chwil\u0105 przybycia nowych osadnik\u00f3w po nadaniu pierwszego aktu lokacyjnego rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 powolny proces chrystianizacji. Ludno\u015b\u0107 przyjmuj\u0105ca chrzest stawa\u0142a si\u0119 wyznawcami Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego. Proces ten trwa\u0142 do reformacji w 1525 r. Zmiana wyznaniowa mieszka\u0144c\u00f3w nast\u0105pi\u0142a w wyniku reformacji. Nowe wyznanie powoli, ale skutecznie zmienia\u0142o oblicze religijne mieszka\u0144c\u00f3w. Z pocz\u0105tkiem XX w. do Mojtyn przyw\u0119drowa\u0142 ruch gromadkarski, kt\u00f3ry o\u017cywi\u0142 religijno\u015b\u0107 protestanck\u0105. W wyniku II wojny \u015bwiatowej nast\u0105pi\u0142a kolejna zmiana wyznaniowa. Wraz z wymian\u0105 narodowo\u015bciow\u0105, powoli, bo w ci\u0105gu 20 lat wyznawcy Ko\u015bcio\u0142a ewangelicko-augsburskiego ust\u0105pili miejsca wyznawcom Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego. Taki stan rzeczy trwa do dnia dzisiejszego. Prawie w stu procentach mieszka\u0144cy Mojtyn s\u0105 wyznawcami Ko\u015bcio\u0142a rzymskokatolickiego.<\/h3>\n\n\n\n

Ks. K. Bielawny<\/em><\/p>\n\n\n\n

Przypisy:<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

1<\/a> Tertualian, De anima 29, PL 742, 782.<\/p>\n\n\n\n

2<\/a> Por. A. Kossert, Mazury. Zapomniane po\u0142udnie Prus Wschodnich, Warszawa 2004, s. 89 \u2013 90.<\/p>\n\n\n\n

3<\/a> Tam\u017ce, s. 90.<\/p>\n\n\n\n

4<\/a> J. Judzi\u0144ski, Z dziej\u00f3w Mr\u0105gowa, w: Mragowo. Z dziej\u00f3w miasta i powiatu, Olsztyn 1975, s. 86.<\/p>\n\n\n\n

5<\/a> W. E. Bader, Vorgeschichtliches aus Moythienen, SH 1984, s. 26 \u2013 27.<\/p>\n\n\n\n

6<\/a> Por. K. Templin, Unsere masurische, s. 96 \u2013 106; W. Ziemli\u0144ska-Odojowa, Staro\u017cytno\u015b\u0107 i wczesne \u015bredniowiecze, w: Mr\u0105gowo, s. 55 \u2013 60.<\/p>\n\n\n\n

7<\/a> Jego rodzina mieszka w Mojtynach od 1909 r.. Urodzi\u0142 si\u0119 w 1937 r.<\/p>\n\n\n\n

8<\/a> Obecnie napisu ju\u017c nie ma, a brama jest skorodowana i bardzo podniszczona.<\/p>\n\n\n\n

9<\/a> Relacja ustna Gustava Abramzika.<\/p>\n\n\n\n

10<\/a> APO, Urz\u0105d Stanu Cywilnego w Nawiadach, Ksi\u0119ga zmar\u0142ych z 1902 r.<\/p>\n\n\n\n

11<\/a> Tam\u017ce, s. 2.<\/p>\n\n\n\n

12<\/a> Tam\u017ce, s. 12.<\/p>\n\n\n\n

13<\/a> Tam\u017ce, s. 15.<\/p>\n\n\n\n

14<\/a> Tam\u017ce, s. 34.<\/p>\n\n\n\n

15<\/a> Tam\u017ce, s. 52.<\/p>\n\n\n\n

16<\/a> Tam\u017ce, s. 53.<\/p>\n\n\n\n

17<\/a> Tam\u017ce, s. 57.<\/p>\n\n\n\n

18<\/a> Tam\u017ce, s. 62.<\/p>\n\n\n\n

19<\/a> APN, OPN z 1983 r., s. 25.<\/p>\n\n\n\n

20<\/a> Tam\u017ce.<\/p>\n\n\n\n

21<\/a> Tam\u017ce, s. 26.<\/p>\n\n\n\n

22<\/a> Tam\u017ce, s. 27.<\/p>\n\n\n\n

23<\/a> APN, Ksi\u0119ga zmar\u0142ych z lat 1983 \u2013 2004; APP, Ksi\u0119ga zmar\u0142ych z lat 1946 \u20131988.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rys historyczny Nazwa cmentarz wywodzi si\u0119 z j\u0119zyka \u0142aci\u0144skiego cimetrium. a oznacza <miejsce spokoju>, <spoczynku>, <miejsce grzebania zmar\u0142ych>; lokum podziemne to katakumby, a w ko\u015bciele krypta. Prawo rzymskie dwunastu tablic oko\u0142o 451 r. przed Chrystusem nakazywa\u0142o zak\u0142adanie cmentarzy poza obr\u0119bem miasta, uznawano je za miejsca \u015bwi\u0119te i nietykalne. Chrze\u015bcijanie przyjmowali zwyczaje \u015brodowisk, w kt\u00f3rych \u017cyli, … <\/p>\n

Czytaj dalej \u201eCmentarz mojty\u0144ski\u201d<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":413,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-406","page","type-page","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/406","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=406"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/406\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":409,"href":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/406\/revisions\/409"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/wp-json\/wp\/v2\/media\/413"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mojtyny.pl\/mojtyny\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}